Đối tượng thủy sản mà chuyên gia của dự án lựa chọn để nuôi ghép là tôm sú, cá đối, cá dìa và cua. Theo đánh giá đây là những đối tượng có giá trị kinh tế cao và được thị trường ưa chuộng.

Được biết đây là một trong những hoạt động trong khuôn khổ dự án “ Xây dựng mô hình cộng đồng thích ứng với Biến đổi khí hậu thông qua bảo tồn, khai thác, sử dụng bền vững và tổng hợp nguồn tài nguyên thiên nhiên xã Hương Phong, huyện Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế” (gọi tắt là Dự án CBA/GEF Hương Phong) do Quỹ môi trường toàn cầu (GEF/UNDP) tài trợ.

Với mục tiêu tạo ra sự bền vững của mô hình trong quá trình nhân rộng sau này, dự án đã huy động sự tham gia đóng góp của các hộ tham gia. Theo ông Trần Hưng Hải- chuyên viên kỹ thuật của phòng nông nghiệp huyện Hương Trà, các hộ tham gia mô hình phải ký hợp đồng và cam kết đối ứng tất cả các khoản của dự án. Dự án chỉ hỗ trợ 04 hộ tham gia mô hình từ 30-40% chi phí giống thủy sản và một số chí phí khác tùy theo diện tích ao của mỗi hộ và  phần còn lại hộ tham gia phải đối ứng để đảm bảo việc triển khai mô  hình.

Ông Tôn Thất Luyện, một hộ tham gia mô hình xen ghép thí điểm của dự án cho biết : “ Được Trung tâm quản lý tài nguyên hỗ trợ 4.350.000 đồng và kỹ thuật triển khai mô hình gia đình tôi trong năm 2011 đã thu nhập ước tính là 54 triệu đồng sau khi trừ đi các chi phí khác tính ra gia đình tôi cũng lãi được gần 30 triệu trên diện tích 0,4 ha ao nuôi”. Kết quả nuôi xen ghép năm 2011 của 4 hộ gia đình tại Thuận Hòa thuộc mô hình của Dự án CBA/GEF Hương Phong với tổng diện tích mặt nước gần 2 ha cho thấy, tổng thu nhập cả 4 mô hình đạt 230 triệu đồng, lợi nhuận ròng sau khi trừ các chi phí đạt khoảng 140 triệu đồng, trung bình 70 triệu đồng/ ha ao nuôi/ vụ nuôi.

Kiểm tra mô hình - Ảnh:CORENARM

Kết quả thực hiện mô hình cũng cho thấy, các chỉ số môi trường ao nuôi như: độ mặn, độ pH đều tương đối ổn định. Tỷ lệ cá kình và tôm sống tương đương nhau, khoảng 80% đến 90% so với số lượng thả ban đầu. Điều quan trọng là, việc nuôi tôm sú xen cá kình và cua không ảnh hưởng nhau mà con tương trợ và bổ sung cho nhau giúp hạn chế được chi phí cho người nuôi và tạo ra môi trường nuôi tốt, ít bị dịch bệnh. So với nuôi chuyên tôm thì mô hình xen ghép tôm cua cá ít gặp rủi ro, tỷ lệ sống của cá và tôm cao, ít xảy ra dịch bệnh và thích nghi với điều kiện môi trường khắc nghiệt. Đặc biệt, cá kình hay cá đối vừa có thể sống trong môi trường bị ô nhiễm, vừa có thể tái tạo lại môi trường, nhờ ăn được các chất mùn bã hữu cơ trong ao.

Cá đối mục phát triển đều trong ao nuôi xen ghép - Ảnh: CORENARM

Anh Nguyễn Thành Phước, Trạm trưởng trạm khuyến nông huyện cho biết: “Hướng đến nuôi trồng thủy sản theo hướng bền vững, năm 2011, người dân ở các khu vực ven biển và  đầm phá Tam Giang nên triển khai mô hình nuôi tôm sú xen cá đối, cá  kình, dìa, nâu..., vừa đa dạng đối tượng nuôi, đồng thời kết hợp cải tạo môi trường”. những thành công bước đầu của các mô hình nuôi xen ghép thủy sản ở Hương Phong sẽ giúp Dự án tư liệu hóa các quy trình nuôi để phổ biến cho các hộ dân nuôi thủy sản ở khu vực đầm phá ở Thừa THiên Huế nói riêng và cả nước nói chung. Những mô hình này là các điển hình và bài học kinh nghiệm tron các giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu đang diễn ra ở Việt Nam và thế giới. Đồng thời, các bài học kinh nghiệm và giáp pháp kỹ thuật của các mô hình này cũng đóng góp cho  hướng đi mới cho bài toán nuôi thủy sản bền vững cho các xã ven biển mà trong thời gian vừa qua nuôi thủy sản thâm canh bị thất bại và thu lỗ do dịch bệnh và ảnh hưởng của biến đổi khí hậu.

Tin và ảnh: Lê Thị Mỹ Thuyên và Bùi Phước Chương – Trung tâm CORENARM